Nhà Vĩnh Long: Nhà ở sinh khí hậu với lớp vỏ gạch tái chế | NAQ Architecture

Mặt cắt sinh khí hậu thể hiện luồng gió tự nhiên đi qua lớp vỏ gạch, khoảng thông tầng và mái lấy sáng của công trình.

Nằm tại Vĩnh Long, nơi có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm quanh năm, ngôi nhà được thiết kế theo hướng sinh khí hậu nhằm cải thiện tiện nghi nhiệt bằng các giải pháp kiến trúc thụ động. Thay vì phụ thuộc nhiều vào điều hòa không khí, công trình khai thác khả năng kiểm soát nắng, lưu thông không khí và tổ chức lớp vỏ để tạo môi trường sống phù hợp hơn với điều kiện khí hậu địa phương.

Mặt tiền nhìn chếch từ đường phố cho thấy lớp gạch bao quanh các khoảng mở, vừa tạo bóng râm vừa giữ độ thoáng cho ngôi nhà.

Góc nhìn bên hông làm rõ hình khối hẹp dài của công trình và sự đối lập giữa mảng tường kín với lớp vỏ gạch ở mặt tiền.

Bao quanh công trình là hệ mặt đứng hai lớp, gồm lớp gạch đất nung tái chế phía ngoài và lớp kính phía trong. Gạch được lấy từ làng nghề truyền thống Mang Thít và sắp xếp thành bề mặt đục lỗ, tạo nên một vùng đệm giúp giảm tác động trực tiếp của bức xạ mặt trời nhưng vẫn duy trì sự thông thoáng tự nhiên. Khi trời tối, ánh sáng từ bên trong xuyên qua các khoảng rỗng của lớp gạch, khiến mặt đứng thay đổi diện mạo và trở thành điểm nhận diện của ngôi nhà trong bối cảnh xung quanh.

Lớp gạch rỗng kết hợp cây xanh tạo một bề mặt có chiều sâu, đồng thời làm mềm ranh giới giữa ngôi nhà và đường phố.

Các viên gạch đất nung được xếp lệch để hình thành những khoảng rỗng, cho phép ánh sáng và không khí đi qua lớp vỏ.

Khoảng sân đệm sau lớp gạch dẫn vào phòng khách, nơi bóng nắng xuyên qua các ô rỗng tạo nên nhịp sáng thay đổi trên nền gạch.

Từ đặc điểm khí hậu nhiệt đới của Việt Nam, NAQ Architecture lựa chọn làm mát thụ động, vật liệu địa phương và khả năng thích ứng với môi trường làm nền tảng cho thiết kế. Với Nhà Vĩnh Long, việc định hướng công trình, tổ chức thông gió tự nhiên và xử lý lớp vỏ được kết hợp nhằm hạn chế lượng nhiệt truyền vào không gian bên trong. Cách tiếp cận này giúp giảm nhu cầu sử dụng các hệ thống cơ điện cho làm mát, đồng thời hướng đến việc cải thiện chất lượng không gian sống trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng nhanh.

Phòng khách mở về phía khoảng sân trước qua hệ cửa kính, duy trì sự kết nối giữa không gian ở và lớp đệm xanh bên ngoài.

Khu bếp bố trí dọc một bên nhà, liên thông với phòng ăn và phòng khách trên cùng một trục không gian.

Góc nhìn xuyên suốt từ phòng khách tới khu ăn và bếp cho thấy tính liên tục của khối sinh hoạt chung.

Việc tái sử dụng gạch đất nung còn giúp công trình duy trì mối liên hệ với làng nghề Mang Thít, nơi gắn liền với truyền thống sản xuất gạch, ngói của địa phương. Thay vì chỉ xuất hiện như một yếu tố trang trí, vật liệu này được đưa vào cấu trúc mặt đứng và trực tiếp tham gia vào giải pháp sinh khí hậu của ngôi nhà. Qua đó, vật liệu bản địa được tiếp cận theo một cách mới, kết hợp giữa giá trị thủ công truyền thống và yêu cầu của kiến trúc đương đại.

Khoảng chuyển tiếp sau lớp gạch dẫn từ sân đệm vào không gian ở, đồng thời giữ lại một lớp cây xanh sát lối đi.

Cầu thang chạy quanh khoảng thông tầng, đưa ánh sáng từ mái xuống sâu bên trong và kết nối các tầng theo phương đứng.

Khoảng thông tầng mở rộng tầm nhìn giữa các tầng, đồng thời hỗ trợ luồng không khí lưu chuyển qua lõi ngôi nhà.

Cách tiếp cận này gắn với triết lý của kiến trúc sư, trong đó mỗi dự án được bắt đầu từ việc phân tích khí hậu, hướng nắng, hướng gió, điều kiện khu đất và các nguồn lực sẵn có tại địa phương. Từ đó, thiết kế hướng đến khả năng thích ứng với những thách thức môi trường, đồng thời gìn giữ bản sắc địa phương và nâng cao chất lượng sống của người sử dụng.

Phòng ngủ đón ánh sáng qua lớp vỏ gạch và khoảng logia, tạo lớp chuyển tiếp trước khi tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài.

Một góc nghỉ bên lớp gạch rỗng cho thấy ánh sáng được lọc thành những mảng nhỏ trước khi đi vào không gian ở.

Logia được phủ bởi nhiều lớp cây xanh, trở thành khoảng đệm thư giãn giữa phòng ngủ và lớp vỏ gạch phía ngoài.

Nhà Vĩnh Long là một thử nghiệm cụ thể cho cách tiếp cận này ở quy mô nhà ở. Thông qua các giải pháp thụ động, lớp vỏ hai lớp và việc tái sử dụng gạch đất nung Mang Thít, công trình tìm kiếm sự cân bằng giữa khả năng thích ứng với khí hậu, trách nhiệm môi trường, chất lượng kiến trúc và nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.

Khi đêm xuống, ánh sáng dịu làm nổi bật lớp cây xanh và chiều sâu của khoảng logia sau bức tường gạch rỗng.

Mặt tiền Nhà Vĩnh Long vào buổi tối, khi ánh sáng từ bên trong xuyên qua lớp gạch và làm rõ cấu trúc hai lớp của công trình.

Biên tập: Nguyễn Vũ Hà